Đỗ Quyên (tiếng Latinh: Tucana) là chòm sao xếp thứ 48 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 294,557 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Con chim toucan mỏ lớn của Nam Mỹ. Keyser và de Houtman chọn nó khi lập bản đồ trời nam, cùng bộ với hạc, công và thiên điểu.
Chòm này do Pieter Dirkszoon Keyser và Frederick de Houtman ghi lại trong hải trình Hà Lan sang Đông Ấn các năm 1595–1597. Sở hữu cách của nó là Tucanae — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Tucanae. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Tuc.
Vị trí trên bầu trời
Đỗ Quyên nằm ở góc phần tư thứ tư nam bán thiên cầu (SQ4), nhìn thấy được từ các vĩ độ 25°B – 90°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 11, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Không thấy được từ Việt Nam. Với người quan sát nam bán cầu thì đây là một trong những chòm đáng giá nhất: chứa cả Đám Mây Magellan Nhỏ lẫn 47 Tucanae ngay cạnh nhau.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là α Tucanae, cấp sao biểu kiến 2,86. Các sao đáng chú ý khác: γ Tuc, β Tuc (hệ sáu sao).
Thiên thể đáng xem
47 Tucanae (NGC 104) — cụm sao cầu sáng thứ hai bầu trời, Đám Mây Magellan Nhỏ
Điều đáng nhớ nhất
47 Tucanae chứa khoảng một triệu ngôi sao trong một quả cầu đường kính chừng 120 năm ánh sáng. Lõi của nó đặc đến mức các ngôi sao va chạm và hợp nhất, tạo ra những "sao lang thang xanh" trẻ hơn hẳn tuổi thật của cụm.