Thiên Yết (tiếng Latinh: Scorpius) là chòm sao xếp thứ 33 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 496,783 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Con bọ cạp được phái đi giết Orion. Zeus đặt cả hai lên trời ở hai phía đối diện để chúng không bao giờ chạm mặt — khi Bọ Cạp mọc ở đông thì Orion đã lặn ở tây.
Chòm này thuộc 48 chòm sao cổ điển mà Ptolemy liệt kê trong bộ Almagest thế kỷ thứ hai. Sở hữu cách của nó là Scorpii — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Scorpii. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Sco.
Vị trí trên bầu trời
Thiên Yết nằm ở góc phần tư thứ ba nam bán thiên cầu (SQ3), nhìn thấy được từ các vĩ độ 40°B – 90°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 7, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Đây là một trong số ít chòm sao trông đúng như tên gọi: một đường cong dài với cái ngòi cong ở cuối. Antares đỏ rực nằm ở tim con bọ cạp. Từ Việt Nam, chòm này lên cao vào các đêm hè và là một trong những cảnh đẹp nhất của bầu trời nhiệt đới.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là Antares (α Sco), cấp sao biểu kiến 1,06. Các sao đáng chú ý khác: Shaula (λ Sco), Sargas (θ Sco), Dschubba (δ Sco), β Sco (sao đôi đẹp).
Thiên thể đáng xem
M4 (cụm sao cầu gần), M6 "Cụm Bướm", M7 "Cụm Ptolemy", M80, NGC 6302 "Tinh Vân Bọ"
Điều đáng nhớ nhất
Antares nghĩa là "đối thủ của Ares" — tức là đối thủ của Hoả tinh, vì cùng màu đỏ cam. Nó là siêu khổng lồ đỏ đường kính gấp khoảng 700 lần Mặt Trời; đặt vào chỗ Mặt Trời thì bề mặt nó sẽ nuốt qua quỹ đạo Hoả tinh.