Thằn Lằn (tiếng Latinh: Lacerta) là chòm sao xếp thứ 68 về diện tích trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, chiếm 200,688 độ vuông trên thiên cầu — cỡ trung bình trong 88 chòm.
Tên gọi và nguồn gốc
Hevelius lập năm 1687 để lấp khoảng trống hẹp giữa Tiên Vương, Tiên Hậu, Thiên Nga và Phi Mã. Ông từng cân nhắc đặt tên theo vua Louis XIV nhưng cuối cùng chọn con thằn lằn — hình dáng ngoằn ngoèo hợp với dải sao ấy hơn.
Chòm này do Johannes Hevelius lập và công bố trong tập bản đồ sao Firmamentum Sobiescianum năm 1687. Sở hữu cách của nó là Lacertae — dạng dùng khi gọi tên các ngôi sao trong chòm, ví dụ alpha Lacertae. Chữ viết tắt ba chữ chính thức là Lac.
Vị trí trên bầu trời
Thằn Lằn nằm ở góc phần tư thứ tư bắc bán thiên cầu (NQ4), nhìn thấy được từ các vĩ độ 90°B – 40°N. Thời điểm dễ quan sát nhất trong năm là khoảng tháng 10, khi chòm lên cao nhất vào đầu đêm.
Một chuỗi sao mờ hình chữ W nhỏ, nằm trong dải Ngân Hà. Cần trời tối; từ Việt Nam nó khá thấp phía bắc vào mùa thu.
Các ngôi sao chính
Ngôi sao sáng nhất của chòm là α Lacertae, cấp sao biểu kiến 3,77. Các sao đáng chú ý khác: 1 Lac, 5 Lac; BL Lacertae — thiên thể mẫu cho cả một lớp nhân thiên hà hoạt động.
Thiên thể đáng xem
NGC 7243 (cụm sao mở), NGC 7209
Điều đáng nhớ nhất
BL Lacertae ban đầu bị xếp nhầm là sao biến quang, mãi sau mới biết đó là một thiên hà xa với luồng tia phóng gần như chĩa thẳng vào Trái Đất. Cả một lớp thiên thể — các "BL Lac" — nay mang tên nó.